Legenda o poznańskich koziołkach sięga XVI wieku i opowiada o kuchciku, który spalił pieczeń i próbował zastąpić ją dwoma niesfornymi zwierzętami. Imiona Pyrek i Tyrek, nawiązujące do wielkopolskiej tradycji, zostały im nadane w 2002 roku w wyniku głosowania słuchaczy radiowych.

Według legendy historia poznańskich koziołków sięga XVI wieku, kiedy z okazji montażu nowego zegara na ratuszowej wieży planowano wystawną ucztę. Odpowiedzialny za przygotowanie pieczeni z sarniny kuchcik Pietrek, zaintrygowany mechanizmem zegara, na chwilę opuścił kuchnię. Pod jego nieobecność danie spłonęło. Chcąc ratować sytuację, chłopiec sprowadził z pobliskiej łąki dwa koziołki, które miały posłużyć jako nowa potrawa. Zwierzęta jednak uciekły na gzyms wieży i na oczach zebranych gości oraz mieszczan zaczęły trykać się rogami. Widowisko tak rozbawiło wojewodę, że wybaczył on kuchcikowi, a burmistrz postanowił uwiecznić scenę w mechanizmie zegarowym. Jedna z wersji legendy podaje, że koziołki ostatecznie zwrócono ubogiej wdowie, ich właścicielce.

Imiona Pyrek i Tyrek koziołki otrzymały w 2002 roku. Zostały wybrane w głosowaniu zorganizowanym wśród słuchaczy Radia Złote Przeboje. Imię Pyrek nawiązuje do „pyry”, czyli ziemniaka, stanowiącego symbol kuchni wielkopolskiej. Z kolei Tyrek pochodzi od słowa „tyrać”, oznaczającego ciężką pracę i odnoszącego się do pracowitości poznaniaków.

Figurki koziołków są częścią mechanizmu zegarowego umieszczonego na wieży ratuszowej. Metalowe postacie codziennie w południe pojawiają się nad zegarem, by odegrać scenę trykania się rogami. Pierwotny mechanizm uległ zniszczeniu w 1675 roku w wyniku uderzenia pioruna w wieżę. Koziołki powróciły na ratusz w 1913 roku, a po zniszczeniach wojennych uruchomiono je ponownie w roku 1953.

Poza figurkami na wieży ratuszowej, w Poznaniu znajduje się również pomnik dwóch koziołków na placu Kolegiackim. Rzeźba powstała w 2002 roku, a jej autorem jest Robert Sobociński. Pomysłodawcą monumentu był Juliusz Kubel. Pomnik ma własną tradycję: przed Mikołajkami koziołki są ubierane w świąteczne stroje.